Fizjoprofilaktyka jako potrzeba i świadczenie zdrowotne. Podstawy teoretyczne

Zofia Kubińska, Kamil Zaworski

Z. Kubińska, K. Zaworski – Preventive Physical Therapy as a Health Need and Service. Theoretical Background. Fizjoterapia Polska 2018; 18(2); 58-68

Streszczenie
Fizjoprofilaktyka wg Ustawy o zawodzie fizjoterapeuty jest jednym ze świadczeń zdrowotnych udzielanych w ramach działalności fizjoterapeutycznej. Jej zadaniem jest popularyzowanie zachowań prozdrowotnych oraz kształtowanie i podtrzymywanie sprawności i wydolności osób w różnym wieku w celu zapobiegania niepełnosprawności.
Wyróżniamy trzy poziomy fizjoprofilaktyki – pierwszorzędową, drugorzędową oraz trzeciorzędową. Fizjoprofilaktyka pierwszorzędowa jest ukierunkowana na całość populacji lub grupy szczególnie zagrożone. Jej celem jest przekazanie wiedzy i umiejętności utrzymania zdrowia dzięki odpowiednio ukierunkowanej aktywności fizycznej. Fizjoprofilaktyka drugorzędowa obejmuje działania podejmowane w chwili, gdy pojawiły się pierwsze objawy choroby. Ma ona na celu zapobieganie konsekwencjom choroby lub spowolnienie rozwoju jeszcze niewidocznych, ale przewidywalnych objawów. Fizjoprofilaktyka trzeciorzędowa to działania podejmowane w sytuacji rozwiniętej choroby, czy dysfunkcji, których nie można już wyleczyć. Ma ona na celu zapobieganie ewentualnemu narastaniu objawów oraz tworzenie optymalnych mechanizmów kompensacyjnych.
Do kształtowania umiejętności życiowych i specjalnych ukierunkowanych na podstawowe (propedeutyczne) kompetencje z zakresu fizjoprofilaktyki zobowiązani ustawowo są: rodzice, nauczyciele, promotorzy zdrowia, opiekunowie, pielęgniarki, lekarze i fizjoterapeuci.

Słowa kluczowe:
fizjoterapia, fizjoprofilaktyka, profilaktyka


Abstract

Under the Act on the Profession of Physical Therapist, preventive physical therapy is one of the health services provided within physical therapy activities. Its task is to promote pro-health behaviours and to develop and maintain fitness and endurance of people of different age, for the purpose of preventing disability.
There are three levels of preventive physical therapy – primary, secondary and tertiary. Primary preventive physical therapy is addressed at the whole population or at susceptible groups. Its purpose is to provide the knowledge of and skills for maintaining health using proper types of physical activity. Secondary preventive physical therapy covers the activities undertaken after the occurrence of the first signs of disease. Its purpose is to prevent the consequences of the diseases or to inhibit the development of the expected but not yet visible, signs. Tertiary preventive physical therapy includes the activities undertaken in the case of a developed disease or dysfunction which are not possible to cure. Its purpose is to prevent the exacerbation of signs and to provide optimum compensation mechanisms.
The following persons are statutorily obliged to develop the life and special skills directed towards (propedeutic) competences in the scope of preventive physical therapy: parents, teachers, health promoters, caretakers, nurses, physicians and physical therapists.

Key words:
physical therapy, preventive physical therapy, preventive treatment

Pobierz/Download/下載 Pobierz artykuł w j. angielskim/Available only English version