Streszczenie

Wprowadzenie. Jedzenie jest podstawową czynnością w obrębie czynności dnia codziennego (ADL) w kontekście niezależności jednostki, bezpieczeństwa i uczestnictwa społecznego. Zaburzenia funkcjonalne o podłożu neurologicznym, neurorozwojowym oraz związane z wiekiem mogą negatywnie wpływać na wykonywanie czynności jedzenia, obniżając tym samym jakość życia. Dlatego kompleksowe podejście do oceny czynności jedzenia, metod interwencji oraz sprzętu adaptacyjnego zajmuje istotne miejsce w praktyce rehabilitacji zajęciowej i fizjoterapii. Niniejsze opracowanie stanowi narracyjny przegląd literatury koncentrujący się na narzędziach oceny, metodach interwencji oraz sprzęcie adaptacyjnym związanym z czynnością jedzenia.

Cel pracy. Celem niniejszego przeglądu jest analiza narzędzi oceny stosowanych w ocenie czynności jedzenia, podejść interwencyjnych charakterystycznych dla terapii zajęciowej oraz sprzętu adaptacyjnego/kompensacyjnego zgodnie z literaturą, a także przedstawienie ram koncepcyjnych dla praktyki klinicznej.

Materiał i metody. Praca stanowi przegląd badań koncentrujących się na skalach oceny, metodach interwencji oraz sprzęcie adaptacyjnym odnoszącym się do czynności jedzenia w kontekście czynności dnia codziennego. Analizie poddano literaturę obejmującą ogólne skale ADL, podejścia oceny specyficzne dla danej czynności, interwencje usprawniające i kompensacyjne oraz adaptacyjny sprzęt do karmienia.

Wyniki. Analizowane badania wskazują, że narzędzia oceny czynności jedzenia ujawniają różne poziomy niezależności i wykonania, natomiast podejścia interwencyjne są kształtowane przez strategie usprawniające i kompensacyjne w zależności od możliwości funkcjonalnych jednostki. Wykazano, że adaptacyjny sprzęt do karmienia oraz modyfikacje środowiskowe mogą mieć potencjalnie korzystny wpływ na wykonywanie czynności jedzenia i poziom niezależności.

Wnioski. W praktyce rehabilitacji zajęciowej i fizjoterapii zintegrowane planowanie oceny, interwencji oraz sprzętu adaptacyjnego w odniesieniu do czynności jedzenia przyczynia się do rozwoju bezpiecznych, skutecznych i zindywidualizowanych podejść klinicznych.

Słowa kluczowe

niezależność funkcjonalna, sprzęt adaptacyjny, samodzielne jedzenie