Chronobiologia jako czynnik determinujący zdrowie kobiet – artykuł przeglądowy

Weronika Sterniczuk, Maja Wiktorowska, Ludwika Mucha, Zuzanna Bartosiak, Beata Leśniczak, Małgorzata Kilon

Weronika Sterniczuk, Maja Wiktorowska, Ludwika Mucha, Zuzanna Bartosiak, Beata Leśniczak, Małgorzata Kilon – Chronobiology as a determinant of women’s health – a review article –  Fizjoterapia Polska 2026; 26(3); 110-119

DOI: https://doi.org/10.56984/8ZG7D1AM6Z8

Streszczenie
Wprowadzenie. Rytmy biologiczne regulują procesy fizjologiczne w organizmie człowieka wpływając na sen, czuwanie i przebieg cyklu menstruacyjnego. Ich zaburzenia zdają się nasilać objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS), podczas gdy aktywność fizyczna wykazuje potencjalne działanie protekcyjne. Zależności te stanowią niedostatecznie zbadany obszar.
Cel artykułu. Przedstawienie przeglądu literatury dotyczącej roli snu, chronotypu i aktywności fizycznej w zdrowiu kobiet w wieku rozrodczym, z uwzględnieniem objawów PMS, oraz wskazanie dalszego kierunku badań.
Materiały i metody. Praca ma charakter narracyjnego przeglądu publikacji z lat 1976–2026 z przewagą publikacji z lat 2021–2026 wyszukanych w bazach naukowych za pomocą słów kluczowych w języku angielskim. Do pełnej analizy kwalifikowano prace typu Open Access spełniające kryteria jakości metodologicznej.
Wyniki. Zakwalifikowano 29 artykułów, w tym przeglądy systematyczne, metaanalizy i badania obserwacyjne o tematyce rytmów okołodobowych, wpływu ćwiczeń i chronotypu na zdrowie kobiet i stanowiły fundament do określenia obecnego stanu wiedzy.
Wnioski. Stwierdza się lukę badawczą i potrzebę kontynuacji badań obejmujących korelację rytmu okołodobowego, wysiłku fizycznego i występowaniem objawów psychosomatycznych PMS. Uzyskane wyniki mogą przyczynić się do opracowania działań profilaktycznych oraz rekomendacji dla kobiet w wieku rozrodczym.
Słowa kluczowe
cykl menstruacyjny, aktywność fizyczna, PMS, zdrowie kobiet, chronotyp
Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz bezpłatnie artykuł w j. angielskim

Procjena utjecaja fizioterapije na percepciju boli, razinu umora i funkcionalni status kod pacijenata s multiplom sklerozom

Anna Luba, Robert Irzmański, Małgorzata Kilon

Anna Luba, Robert Irzmański, Małgorzata Kilon – Assessment of the impact of physiotherapy on the perception of pain, fatigue levels and functional status in patients with multiple sclerosis –  Fizjoterapia Polska 2026; 26(1); 72-78

DOI: https://doi.org/10.56984/8ZG2EFA2SKU

Sažetak
Cilj. Cilj istraživanja bio je procijeniti učinak fizioterapije na percepciju boli, težinu umora i funkcionalni status kod pacijenata s multiplom sklerozom (MS).
Materijal i metode. U istraživanje su uključene 32 osobe oba spola, u dobi od 29 do 77 godina (57,5 ± 14,0), članovi Poljskog društva za multiplu sklerozu u Lodzu, koji su sudjelovali u četverotjednom rehabilitacijskom programu. Korišten je autorski upitnik te sljedeći testovi i skale: Time Up and Go (TUG), snaga stiska šake (HGS), numerička skala procjene boli (NRS), skala težine umora (FSS) i Barthel indeks. Učinci fizioterapije procijenjeni su usporedbom rezultata prije i nakon intervencija unutar jedne skupine ispitanika.
Rezultati. Terapija je smanjila bol (p < 0,001) te poboljšala TUG (p = 0,002) i FSS (p < 0,001) rezultate. Stariji pacijenti imali su niže rezultate u HGS (rho = -0,67, p < 0,001) i slabije rezultate u TUG (rho = 0,54, p < 0,01). Dulje trajanje bolesti bilo je povezano s nižim rezultatima HGS (rho = −0,61, p < 0,001), lošijim TUG (rho = 0,42, p < 0,01) i nižim Barthel indeksom (rho = −0,39, p < 0,01).
Zaključci. Fizioterapija je smanjila razinu umora i boli te poboljšala funkcionalni status, ali nije povećala snagu stiska šake. Na funkcionalni status pacijenata utjecali su dob, trajanje bolesti, intenzitet boli i broj komorbiditeta.

Ključne riječi
multipla skleroza, bol, umor, funkcionalni status

Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Preuzmite besplatno članak na engleskom jeziku

Ocena wpływu uprawiania strzelectwa sportowego na stan funkcjonalny kończyn górnych

Adam Stręciwilk, Robert Irzmański, Małgorzata Kilon

Adam Stręciwilk, Robert Irzmański, Małgorzata Kilon – Assessment of the impact of sport shooting on the functional status of the upper limbs –  Fizjoterapia Polska 2025; 25(1); 289-295

DOI: https://doi.org/10.56984/8ZG007DBCZ8

Streszczenie
Cel pracy. Celem pracy była ocena wpływu treningów strzeleckich na siłę uścisku ręki oraz zakresy ruchu w stawach kończyn górnych.
Materiał i metody. W badaniu uczestniczyło 55 osób w wieku od 16 do 70 lat (38,23 ± 13,51) czynnie uprawiających strzelectwo sportowe. Ze względu na długość uprawiania tej dyscypliny przydzielono ich do dwóch grup. W grupie badanej było 23 sportowców ze stażem ≥ 4 lata, a w grupie kontrolnej 32, ze stażem < 4 lata. W badaniu wykorzystano autorską ankietę, a w celu oceny stanu funkcjonalnego kończyn górnych przeprowadzono pomiar siły ścisku ręki (HGS-Hand grip strength) oraz pomiar zakresu ruchu (ROM) w stawach ramiennych. Normalność rozkładów weryfikowano testem Shapiro-Wilka, a do porównania zmiennych między grupami zastosowano test U Manna-Whitneya. Za poziom istotności przyjęto p < 0,05.
Wyniki. W GB średni HGS dla obu rąk wynosił 53.65 ± 11.17, a w GK 53.33 ± 8.89 (p > 0,05). ROM w stawie ramiennym w obu grupach nie wykazywał różnic na poziomie istotności statystycznej (p > 0,05). W obu grupach płeć miała wpływ na HGS na poziomie istotności statystycznej (𝑝 < 0,001). W GB (r = 0,183) i GK (r = 0,355) nie odnotowano wpływu wieku na HGS, dla obu grup r = 0,245, p > 0,05.
Wnioski. Staż treningów strzelectwa sportowego nie miał wpływu na HGS i ROM w stawie ramiennym. Kobiety osiągały słabsze wyniki w HGS. Wiek nie miał wpływu na HGS.
Słowa kluczowe
strzelectwo sportowe, siła uścisku ręki, zakres ruchu, stan funkcjonalny kończyn górnych
Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz bezpłatnie artykuł w j. angielskim

Ocena stanu funkcjonalnego i jakości życia pacjentów po 60. roku życia

Tomasz Wiktorek, Robert Irzmański, Małgorzata Kilon

Tomasz Wiktorek, Robert Irzmański, Małgorzata Kilon – Assesment of the functional status and quality of life of patient over 60 years of age –  Fizjoterapia Polska 2025; 25(1); 71-77

DOI: https://doi.org/10.56984/8ZG007DZ3QF

Streszczenie
Cel pracy. Celem pracy była ocena stanu funkcjonalnego i jakości życia pacjentów
po 60 roku życia, mieszkających w społeczności i korzystających z opieki instytucjonalnej.
Materiał i metodyka. Badaniami objęto 60 osób w wieku od 66 do 98 lat (82,8 ± 8,4), pensjonariuszy zakładu opieki długoterminowej (ZOL) i pacjentów poradni geriatrycznej. Obie grupy były równe co do liczebności. W pracy posłużono się autorską ankietą. W celu oceny stanu funkcjonalnego wykonano pomiar uścisku ręki (HGS-Hand grip strength),
test Up and Go (TUG), Short Physical Performance Battery (SPPB) oraz skalę Barthel,
a do oceny jakości życia wykorzystano kwestionariusz WHOQOL-BREEF.
Uzyskane wyniki poddano analizie statystycznej. Normalność rozkładów weryfikowano testem Shapiro-Wilka. Do określenia istotności statystycznej różnic między grupami zastosowano test T-studenta i nieparametryczny test U-Manna-Whitneya. Za poziom istotności statystycznej przyjęto wartość p < 0,05.
Wyniki. Wszystkie testy oceniające stan funkcjonalny i jakość życia różniły się między grupami na poziomie istotnym statystycznie (p < 0,001). Na jakość życia istotnie wpływała sprawność fizyczna (p < 0,001).
Wnioski. Osoby zamieszkujące środowisko instytucjonalne osiągały słabsze wyniki
we wszystkich testach funkcjonalnych i jakości życia. Jakość życia zależna była od stanu funkcjonalnego i wyższa u osób zamieszkujących w środowisku.
Słowa kluczowe
stan funkcjonalny, jakość życia, osoby starsze, opieka instytucjonalna
Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz bezpłatnie artykuł w j. angielskim

Procjena čimbenika koji utječu na učinkovitost terapije senzorne integracije kod djece predškolske i rane školske dobi

Oliwia Karpińska, Robert Irzmański, Małgorzata Kilon

Oliwia Karpińska, Robert Irzmański, Małgorzata Kilon – Assessment of factors influencing the effectiveness of sensory integration therapy in preschool and early school-aged children –  Fizjoterapia Polska 2024; 24(1); 160-166

DOI: https://doi.org/10.56984/8ZG2EF8xlA

Sažetak
Cilj. Cilj istraživanja bio je procijeniti čimbenike koji utječu na učinkovitost terapije senzorne integracije (SI) kod djece s poremećajima senzorne obrade (PSO).
Materijali i metode. Istraživanje je uključivalo 49 djece, u dobi od 3 do 10 godina, dijagnosticiranih s PSO. Studija je provedena u Klinikama za senzornu integraciju “Plastuś” u Lodzu. Istraživački alati uključivali su prilagođeni upitnik i Senzorno-motorički upitnik prema Z. Przyrowski.
Rezultati. Terapija je pokazala najznačajnije poboljšanje u područjima mirisa (93%) i vida (69%). Napredak u liječenju povezan s mišićnom napetošću, funkcijom vestibularnog sustava s hiposenzitivnošću i koordinacijom bio je pod utjecajem dobi ispitivane djece. Po završetku SI terapije, 16% pacijenata nije pokazivalo rizik od PSO.
Zaključci. SI terapija pokazala se najuspješnijom u područjima mirisa, vida, dodira i hiposenzitivnosti vestibularnog sustava, s najznačajnijim korelacijama napretka uočenim između sluha, pažnje i obrazaca ponašanja. Terapija je rezultirala smanjenjem broja područja pod rizikom od PSO, a napredak u liječenju bio je pod utjecajem dobi, početka hodanja, kroničnih bolesti i tjedna poroda.
Ključne riječi:
poremećaji senzorne obrade, terapija senzorne integracije, Senzorno-motorički upitnik prema Z. Przyrowski
Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Preuzmite besplatno članak na engleskom jeziku

The impact of central stabilization exercises and classical massage on the quality of life of people suffering from cervical spine pain

Agnieszka Leszczyńska, Ada Sitek, Agnieszka Przedborska, Marcin Świątczak, Małgorzata Kilon, Katarzyna Glibov


Agnieszka Leszczyńska, Ada Sitek, Agnieszka Przedborska, Marcin Świątczak, Małgorzata Kilon, Katarzyna Glibov – The impact of central stabilization exercises and classical massage on the quality of life of people suffering from cervical spine pain. Fizjoterapia Polska 2023; 23(1); 178-185

DOI: https://doi.org/10.56984/8ZG07B3FB

Streszczenie
Introduction. Pain in the cervical spine affects about 22-70% of the population and the incidence of pain increases with age. Out of different types of therapies, most patients prefer a massage aimed at normalizing muscle tension and reducing pain. However, a comprehensive approach to a patient according to the Kinetic Control concept allows for the assessment of uncontrolled motion and enables the analysis of motion and its function. The assessment of motor errors as well as the re-education of muscle function is an important element in improving the range of motion and reducing pain in the cervical part of the spine.
Aim. Assessment of the impact of classical massage and central stabilization exercises on the quality of life of people with cervical spine pain.
Material and methods. The study covered 40 people (62,5% women, 37,5% men) aged 20 – 70 year who suffered from pain in the cervical spine. Two groups of 20 were formed. Group I was subjected to a series of classical massage, Group II performed exercises of central stabilization. The impact of both therapies was assessed by means of: the author’s own survey, the VAS scale, the NDI-PL form, and the measurement of the range of motion in the cervical spine. Quality of life was assessed using a 100-degree scale.
Results. VAS and NDI scores in both groups are significantly lower after treatment (p < 0,01), but it cannot be concluded that one form of therapy has had a better effect. The range of spine motion which was evaluated in the cervical segment significantly increased (p < 0,01) in both groups. It was noted that in terms of extension, central stabilization exercises proved to be more effective – the scope of extension increased on average by 1,3 units after exercises, whereas after massages only by 0,7 units (p = 0,045). Both therapies demonstrated effectiveness in the domain of general health (p = 0,54) – both massages and exercises (p = 0,01) brought patients a significant improvement.
Conclusions. Both therapies are effective in fighting cervical spine pain, however, better results were obtained in the group performing central stabilization exercises. The quality of life increased significantly in both groups of patients.
Key words:
Kinetic Control, Pressure Bio-Feedback Stabilizer, VAS and NDI scale
Słowa kluczowe:
Kinetic Control, Pressure Bio-Feedback Stabilizer, skala VAS i NDI
Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Besplatno preuzmi članak na engleskom jeziku

Comparative analysis of the functional status of women with osteoarthritis of the hip or knee joint

Małgorzata Kilon, Agnieszka Przedborska, Joanna Kostka, Jan W. Raczkowski

Małgorzata Kilon, Agnieszka Przedborska, Joanna Kostka, Jan W. Raczkowski – Comparative analysis of the functional status of women with osteoarthritis of the hip or knee joint. Fizjoterapia Polska 2021; 21(3); 134-142

Abstract
Objective. The objective of the study was to compare the level of functional efficiency and factors influencing it in women after the age of 50 with advanced osteoarthritis of the hip (coxarthrosis) or knee (gonarthrosis) joint.
Material and methods. The study included 70 women aged 50–90 years with coxarthrosis (n = 35) or gonarthrosis (n = 35), stage 3 according to the Kellegren-Lawrence scale.
The functional status was assessed based on the Tinetti test and the Two-scales test. The Likert scale rated pain, stiffness, and the difficulty of getting up and putting on socks. The quality of life was assessed using a 100-point scale.
Results. Women with coxarthrosis achieved worse results in the Tinetti test in the part concerning gait (p < 0.01) and balance (p < 0.05). Pain and stiffness determined the results of most tests. Patients with gonarthrosis had greater problems with walking on flat surfaces and with getting up from a chair (p < 0.001). Pain determined difficulties when walking and putting on socks, and stiffness influenced difficulties in walking, standing up, putting on socks, and the results of the Tinetti test.
Conclusions.
1. Stiffness and pain deteriorate functional efficiency in women with coxarthrosis and gonarthrosis.
2. Greater problems with gait and balance occur in women with coxarthrosis, while women with gonarthrosis have greater difficulties with walking on flat surfaces and getting up from a chair.
Key words:
osteoarthritis, hip joints, knee joints, functional efficiency, Tinetti test
Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Besplatno preuzmi članak na engleskom jeziku

Ocjena učinkovitosti duboke elektromagnetne stimulacije bolova lumbosakralne kralježnice u ovisnosti od mjesta provedbe zahvata

Agnieszka Przedborska, Małgorzata Kilon, Agnieszka Leszczyńska, Małgorzata Misztal, Jan W. Raczkowski

A. Przedborska, M. Kilon, A. Leszczyńska, M. Misztal, J. W. Raczkowski – Assessment of the effectiveness of deep electromagnetic stimulation in the treatment of low back pain depending on the area of application. Fizjoterapia Polska 2019; 19(2); 148-156

Abstract
Introduction. Disturbed mechanism of central stabilization associated with reduced pelvic floor muscle tone may be the cause of low back pain. The aim of the study was to assess the effectiveness of deep electromagnetic stimulation applied in the lumbosacral region or in the pelvic floor muscles in women with low back pain.
Material and methods. The study enrolled 109 women with spinal degenerative disease. Two groups were distinguished: the study group of 45 women who underwent a series of 10 sessions of deep electromagnetic stimulation in the pelvic floor muscles and a comparative group of 64 women in whom the procedure was applied in the lumbosacral region. The effectiveness of the therapy was assessed according to the VAS scale, locomotion and self-care were also evaluated.
Results. VAS scale demonstrated statistically significant reduction in pain intensity in both groups – Me(IQR) respectively: 5 (4-7) before the therapy vs 2 (1-3) afterwards in the study group and 6 (4-7) before the therapy vs 3 (2-4) after the therapy in the comparative group. Functional mobility and ability to perform everyday activities also improved statistically significantly. The obtained results were not long-lasting. In half of the patients the analgesic effect lasted at most 2 months (IQR: 1-4) in the study group and at most 4 months (IQR: 2-6) in the comparative group.
Conclusions. 1. Regardless of the area of application, deep electromagnetic stimulation reduces pain, improves the gait function and self-care of women with low back pain. 2. The analgesic effect of the therapy lasts longer when applying treatment in the lumbosacral region of the spine.

Key words:
low back pain, degenerative disease, pelvic floor muscles, electromagnetic stimulation

Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Besplatno preuzmi članak na engleskom jeziku

Čimbenici koji utječu na funkcionalnu sposobnost pacijenata s endoprotezom zgloba kuka

Małgorzata Kilon, Agnieszka Przedborska, Joanna Kostka, Agnieszka Leszczyńska, Jan W. Raczkowski

M. Kilon, A. Przedborska, J. Kostka, A. Leszczyńska, J. W. Raczkowski – Factors influencing functional performance of patients after hip joint arthroplasty. Fizjoterapia Polska 2019; 19(2); 122-128

Abstract
Aim. The aim of the study was to assess factors affecting functional status of patients after total unilateral hip arthroplasty.
Material and methods. A total of 50 patients (33 women, 17 men), aged 29-88 years (mean 66,7 ± 13 years) with unilateral hip joint prosthesis were included in the study. The assessment of the balance and gait function was made on the basis of the following tests: Tinetti, Timed Up and Go (TUG) and the two scales test, on the basis of which the Symmetry Index (SI) was calculated. The degree of pain sensation while walking on a flat surface and on stairs and the level of stiffness were estimated using the Likert scale. To assess the ability to perform simple and complex daily activities, the Katz ADL (Activities of Daily Living) and the Lawton IADL (Instrumental Activities of Daily Living) scales were used. Self-assessment of the quality of life was also made on the basis of a numerical rating scale. Moreover, the body mass index (BMI) was calculated.
Results. Age of patients, pain and stiffness determined the majority of test results and functional scales. Patients suffering from more diseases achieved worse results in the Tinetti test. Only the severity of pain while climbing the stairs affected the SI result. Patients reporting more severe pain and morning stiffness were characterized by poorer self-assessment of their quality of life.
Conclusions. Age, pain and morning stiffness affect the functional status and the quality of life of patients with unilateral hip prosthesis. BMI and the time that elapsed since surgery did not affect the patients’ condition.

Key words:
hip joint arthroplasty, quality of life, functional status

 

Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Besplatno preuzmi članak na engleskom jeziku

Ocena stanu funkcjonalnego dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym przy użyciu wybranych skal i testów

Małgorzata Kilon, Martyna Ruszkiewicz, Jan W. Raczkowski

M. Kilon, M. Ruszkiewicz, J. W. Raczkowski – Evaluation of functional status of children with cerebral palsy using selected scales and tests. Fizjoterapia Polska 2018; 18(4); 86-93

Streszczenie
Cel pracy. Celem pracy jest ocena stanu funkcjonalnego dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym (MPD) przy użyciu wybranych skal i testów oraz analiza czynników wpływających na uzyskane wyniki.
Materiał i metodyka. Badaniami objęto 33 dzieci z rozpoznaniem MPD w wieku od 4 do 18 lat uczęszczających do wybranych ośrodków rehabilitacyjnych na terenie województwa łódzkiego. Jako narzędzie badawcze zastosowano autorską ankietę i do oceny motoryki dużej skale Gross Motor Function Measure (GMFM) oraz Gross Motor Function Classification System (GMFCS), a do motoryki małej Manual Ability Classification System (MACS).
W analizie statystycznej wpływ zmiennych ilościowych na wyniki skal określony został na podstawie współczynnika korelacji Pearsona i Spearmana w zależności od rozkładu. Do oceny wpływu zmiennych jakościowych na sprawność funkcjonalną dzieci wykorzystano analizę wariancji ANOVA lub nieparametryczny test Kruskala-Wallisa.
Wyniki. Siedmioro dzieci wykazywało zerową lub skrajnie niską sprawność fizyczną. Były to dzieci z porażeniem czterokończynowym – tetraparezą. Na wyniki testów miała wpływ długość trwania ciąży, urodzeniowa masa ciała, wiek i wzrost, oraz kontakt słowno-logiczny. Nie stwierdzono związku pomiędzy zmiennymi jakościowymi, takimi jak: płeć i współistniejąca padaczka. Zaobserwowano silną korelacje między motoryką małą i dużą.
Wnioski: W zastosowanych skalach i testach badane dzieci przedstawiały zróżnicowany poziom sprawności funkcjonalnej. Ilość punktów uzyskiwana przez nie była ściśle powiązana z typem MPD. Dzieci w lepszym kontakcie słowno-logicznym osiągnęły lepszą punktację w ocenianych skalach. Subiektywna ocena sprawności dzieci według rodziców pokrywała się z wynikami testów.

Słowa kluczowe:
mózgowe porażenie dziecięce, MACS, GMFM, GMFCS

Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz artykuł w j. angielskim/Available only English version/下載英文版

1 2