Weronika Sterniczuk, Maja Wiktorowska, Ludwika Mucha, Zuzanna Bartosiak, Beata Leśniczak, Małgorzata Kilon
Weronika Sterniczuk, Maja Wiktorowska, Ludwika Mucha, Zuzanna Bartosiak, Beata Leśniczak, Małgorzata Kilon – Chronobiology as a determinant of women’s health – a review article – Fizjoterapia Polska 2026; 26(3); 110-119
DOI: https://doi.org/10.56984/8ZG7D1AM6Z8
Streszczenie
Wprowadzenie. Rytmy biologiczne regulują procesy fizjologiczne w organizmie człowieka wpływając na sen, czuwanie i przebieg cyklu menstruacyjnego. Ich zaburzenia zdają się nasilać objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS), podczas gdy aktywność fizyczna wykazuje potencjalne działanie protekcyjne. Zależności te stanowią niedostatecznie zbadany obszar.
Cel artykułu. Przedstawienie przeglądu literatury dotyczącej roli snu, chronotypu i aktywności fizycznej w zdrowiu kobiet w wieku rozrodczym, z uwzględnieniem objawów PMS, oraz wskazanie dalszego kierunku badań.
Materiały i metody. Praca ma charakter narracyjnego przeglądu publikacji z lat 1976–2026 z przewagą publikacji z lat 2021–2026 wyszukanych w bazach naukowych za pomocą słów kluczowych w języku angielskim. Do pełnej analizy kwalifikowano prace typu Open Access spełniające kryteria jakości metodologicznej.
Wyniki. Zakwalifikowano 29 artykułów, w tym przeglądy systematyczne, metaanalizy i badania obserwacyjne o tematyce rytmów okołodobowych, wpływu ćwiczeń i chronotypu na zdrowie kobiet i stanowiły fundament do określenia obecnego stanu wiedzy.
Wnioski. Stwierdza się lukę badawczą i potrzebę kontynuacji badań obejmujących korelację rytmu okołodobowego, wysiłku fizycznego i występowaniem objawów psychosomatycznych PMS. Uzyskane wyniki mogą przyczynić się do opracowania działań profilaktycznych oraz rekomendacji dla kobiet w wieku rozrodczym.
Słowa kluczowe
cykl menstruacyjny, aktywność fizyczna, PMS, zdrowie kobiet, chronotyp