Streszczenie
Wprowadzenie. Rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego (ACL) często wiąże się z utrzymującym się osłabieniem mięśnia czworogłowego uda oraz obniżeniem jakości życia. Stopniowany trening chodzenia tyłem na bieżni mechanicznej jest postrzegany jako obiecująca interwencja wspomagająca rehabilitację nerwowo-mięśniową.
Cel. Ocena wpływu stopniowanego treningu chodzenia tyłem na bieżni na siłę mięśnia czworogłowego uda, jego masę mięśniową oraz jakość życia u osób po rekonstrukcji ACL.
Materiał i metody. W badaniu uczestniczyło 60 osób (w wieku 18–45 lat) po rekonstrukcji ACL z wykorzystaniem przeszczepu z mięśnia półścięgnistego, które losowo przydzielono do pięciu grup (A–E; n = 12 w każdej grupie). Grupy A–D realizowały trening chodzenia tyłem na bieżni przy nachyleniu odpowiednio 0°, 5°, 10° i 15°. Grupa E stanowiła grupę kontrolną i uczestniczyła w standardowym programie rehabilitacji. Trening prowadzono przez 20 minut na sesję, trzy razy w tygodniu, przez cztery tygodnie. Oceniano siłę mięśnia czworogłowego (za pomocą dynamometru), masę mięśniową (badanie ultrasonograficzne) oraz jakość życia (kwestionariusze IKDC i ACL-QOL). Analizę statystyczną przeprowadzono z wykorzystaniem analizy wariancji (ANOVA) oraz testów nieparametrycznych.
Wyniki. We wszystkich grupach odnotowano poprawę siły mięśnia czworogłowego, jego masy oraz jakości życia po zakończeniu interwencji. Największy średni przyrost siły mięśniowej zaobserwowano w grupie B, natomiast grupa D wykazała największe zwiększenie masy mięśniowej oraz najwyższą poprawę wyników jakości życia. Istotne różnice między grupami stwierdzono na etapie badania wyjściowego w zakresie siły mięśniowej (p < 0,001) oraz w badaniu końcowym w odniesieniu do masy mięśniowej ocenianej ultrasonograficznie (p = 0,010), wyników IKDC (p = 0,033) oraz ACL-QOL (p = 0,016).
Dyskusja. Wyniki badania wskazują, że trening chodzenia tyłem na bieżni prowadzi do poprawy siły i masy mięśnia czworogłowego uda oraz jakości życia niezależnie od zastosowanego nachylenia. Największe przyrosty siły w grupie B sugerują, że umiarkowane nachylenie może być optymalne dla zwiększania zdolności generowania siły mięśniowej, natomiast wyraźniejsze zmiany masy mięśniowej i jakości życia w grupie D wskazują, że większe nachylenia mogą sprzyjać hipertrofii mięśniowej oraz poprawie funkcjonowania psychospołecznego.
Wnioski. Stopniowany trening chodzenia tyłem na bieżni po rekonstrukcji ACL istotnie poprawia masę mięśnia czworogłowego uda oraz jakość życia, przy czym większe nachylenia wykazują silniejsze działanie. Konieczne są dalsze badania w celu oceny długoterminowych efektów oraz określenia optymalnych parametrów treningu.
Słowa kluczowe
więzadło krzyżowe przednie, chodzenie tyłem na bieżni, rehabilitacja, siła mięśnia czworogłowego uda, jakość życia