Streszczenie
Cel. Post w Ramadanie wiąże się z przerywanym ograniczeniem podaży energii, zmianami wzorców snu oraz zaburzeniami rytmu dobowego. Bezpośrednia ocena pobudliwości drogi korowo-rdzeniowej pozostaje jednak ograniczona. Celem badania była ocena zmian w potencjałach wywołanych ruchowo (MEP) podczas postu ramadanowego z wykorzystaniem pojedynczych impulsów przezczaszkowej stymulacji magnetycznej (TMS), z jednoczesnym uwzględnieniem miar poznawczych i metabolicznych.
Materiał i metody. Dwudziestu ośmiu zdrowych dorosłych (średni wiek 20,2 ± 1,7 roku) przestrzegających postu w Ramadanie zostało przebadanych w dwóch punktach czasowych: przed rozpoczęciem Ramadanu (T1) oraz w połowie Ramadanu (T2). Pobudliwość drogi korowo-rdzeniowej oceniano na podstawie amplitudy i latencji MEP uzyskiwanych w odpowiedzi na pojedyncze impulsy TMS aplikowane nad pierwotną korą ruchową. Równolegle wykonano test wzrokowej pamięci roboczej (VWM), test Stroopa, oznaczono poziom glukozy we krwi włośniczkowej oraz zebrano samoopisowy czas trwania snu.
Wyniki. W czasie postu stwierdzono istotne obniżenie poziomu glukozy oraz skrócenie czasu snu, natomiast wyniki testu VWM uległy poprawie; jednak poprawa ta może wynikać z efektu uczenia się i braku grupy kontrolnej, a nie z faktycznego wpływu postu. Nie wykazano istotnych zmian w amplitudzie ani latencji MEP ani w wynikach testu Stroopa. Zmiany parametrów MEP nie korelowały istotnie ze zmianami miar metabolicznych ani poznawczych.
Wnioski. W warunkach zastosowanego protokołu TMS z pojedynczym impulsem nie stwierdzono wykrywalnych zmian pobudliwości drogi korowo-rdzeniowej w połowie Ramadanu. Wyniki te należy interpretować ostrożnie ze względu na niewielką liczebność próby, brak grupy kontrolnej oraz ograniczoną czułość zastosowanego protokołu.
Słowa kluczowe
przezczaszkowa stymulacja magnetyczna, Ramadan, przerywany post, funkcje poznawcze, potencjały wywołane ruchowo, pobudliwość korowa