Streszczenie

Wprowadzenie. Pierwotne bolesne miesiączkowanie (PD) jest jedną z głównych przyczyn bólu menstruacyjnego u kobiet w wieku rozrodczym. Choć tradycyjnie wiązane jest z kurczami macicy wywołanymi przez prostaglandyny, coraz więcej badań wskazuje na znaczenie czynników nerwowo-mięśniowych, szczególnie dysfunkcji sensomotorycznej odcinka lędźwiowego.

Cel. Niniejszy przegląd narracyjny syntetyzuje aktualne dowody dotyczące kontroli sensomotorycznej odcinka lędźwiowego w PD, ze szczególnym uwzględnieniem dokładności odtwarzania pozycji, związanych deficytów neuromięśniowych oraz potencjału treningu propriocepcji jako interwencji niefarmakologicznej.

Metody. Przeglądu literatury dokonano do czerwca 2025 roku w ośmiu bazach danych, wykorzystując hasła MeSH obejmujące „primary dysmenorrhea,” „lumbar proprioception,” „repositioning accuracy” i „sensorimotor control.” Do analizy kwalifikowano badania oceniające propriocepcję tułowia lub interwencje ukierunkowane na funkcję sensomotoryczną odcinka lędźwiowego w PD lub innych stanach bólowych.

Wyniki. Do analizy włączono sześć badań: dwa RCT (jedno w toku), jedno pilotażowe studium przypadku, jedno badanie obserwacyjne w PD, jedno przekrojowe dotyczące bólu krzyża oraz jeden przegląd systematyczny. We wszystkich badaniach konsekwentnie wykazano zaburzenia kontroli propriocepcyjnej w populacjach z dolegliwościami bólowymi. Ćwiczenia bazujące na pracy mięśni głębokich wydają się poprawiać dokładność propriocepcji i zmniejszać ból, jednak bezpośrednie dowody dotyczące odtwarzania pozycji lędźwiowej w PD są ograniczone i metodologicznie niespójne.

Wnioski. Wstępne dowody wskazują, że trening propriocepcji odcinka lędźwiowego może stanowić nowatorskie uzupełnienie terapii PD. Do potwierdzenia tych obserwacji i wdrożenia ich do praktyki klinicznej potrzebne są wysokiej jakości badania RCT z zastosowaniem obiektywnych wskaźników neuromięśniowych.

Słowa kluczowe

pierwotne bolesne miesiączkowanie, propriocepcja, dokładność odtwarzania pozycji, stabilność tułowia, kontrola lędźwiowo-miedniczna, dysfunkcja sensomotoryczna