Tag: Sabina Lizis

Aktywność fizyczna mieszkańców miast i wsi po 65 roku życia

Sabina Lizis, Michal Macej


Sabina Lizis, Michal Macej – Physical activity of urban and rural residents over 65 years of age. Fizjoterapia Polska 2023; 23(3); 6-10

DOI: 10.56984/8ZG1431BB

Streszczenie
Wstęp. Aktywność fizyczna ma istotny wpływ na zwiększenie niezależności i samodzielności, a tym samym wpływa na poprawę jakości życia osób w podeszłym wieku. Celem pracy było porównanie aktywności fizycznej mieszkańców miast i wsi po 65 roku życia.
Materiał i metody. Badaniami objęto 135 osób zamieszkujących środowisko miejskie (81 kobiet; 54 mężczyzn) i 119 mieszkańców wsi (63 kobiety; 56 mężczyzn) na terenie województwa podkarpackiego. Wiek badanych mieścił się w przedziale od 65 do 74 lat. Narzędzie badawcze stanowił kwestionariusz IPAQ. Do analizy wyników zastosowano test U Manna-Whitney’a.
Wyniki. U osób ze środowiska miejskiego stwierdzono statystycznie istotnie niższe wartości kosztu energetycznego aktywności fizycznej związanej z jazdą na rowerze (p < 0001), intensywną aktywnością fizyczną w ogrodzie lub na podwórku (p = 0,031) i rekreacją w czasie wolnym, na którą składał się spacer i aktywność umiarkowana (p < 0,001).
Wnioski. Istnieje potrzeba objęcia opieką seniorów ze środowiska miejskiego, tworzenia programów edukacyjnych odnośnie możliwości i sposobów podejmowania aktywności fizycznej, w celu utrzymania na optymalnym w stosunku do wieku, poziomie ich sprawności psychofizycznej.
Słowa kluczowe
środowisko miejskie, środowisko wiejskie, aktywność fizyczna, seniorzy
Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz bezpłatnie artykuł w j. angielskim

Międzypłciowe różnice w koszcie energetycznym aktywności fizycznej seniorów

Sabina Lizis, Michal Macej

Sabina Lizis, Michal Macej – Sex-related differences in the energy cost of physical activity in seniors. Fizjoterapia Polska 2023; 23(2); 20-24

DOI: https://doi.org/10.56984/8ZG0DF283

Streszczenie
Wprowadzenie. Starzenie się organizmu człowieka, będące procesem nieuniknionym i nieodwracalnym powoduje zmiany w budowie i czynnościach narządów, obniżenie sprawności intelektualnej i funkcji poznawczych. Aktywność fizyczna ma duże znaczenie dla jakości życia seniorów. Celem pracy było porównanie kosztu energetycznego aktywności fizycznej kobiet i mężczyzn po 65 roku życia, zamieszkałych na terenie województwa podkarpackiego. Materiał i metody. Badaniami przekrojowymi objęto seniorów w przedziale wieku 65-74 lat (młodzi-starzy) z województwa podkarpackiego. Narzędzie badawcze stanowił Międzynarodowy Kwestionariusz Aktywności Fizycznej (IPAQ). Do analizy wyników wykorzystano testy Chi-kwadrat Pearsona i U Manna-Whitney’a. Wyniki. Koszt energetyczny intensywnego (p = 0,031), umiarkowanego (p = 0,014) i całkowitego wysiłku (p = 0,007) związanego z pracą, wysiłku związanego z przemieszczaniem się pojazdem silnikowym (p < 0,001), a także z rekreacją w czasie wolnym (p = 0,005) był statystycznie istotnie wyższy u mężczyzn. U kobiet odnotowano wyższe wartości intensywnego wysiłku fizycznego związanego z pracami w ogrodzie lub na podwórku (p = 0,049) i umiarkowanego wysiłku fizycznego w domu (p = 0,014). Wnioski. Koszt energetyczny aktywności wymagających intensywnego, umiarkowanego i całkowitego wysiłku fizycznego związanego z pracą, jak również koszt energetyczny wysiłku związanego z przemieszczaniem się samochodem oraz rekreacją, sportem i wysiłkiem fizycznym w czasie wolnym jest wyższy u mężczyzn. Z kolei kobiety cechuje wyższy koszt energetyczny intensywnego wysiłku fizycznego związanego z pracami wokół domu i umiarkowanego wysiłku fizycznego w domu. Czas spędzony w sposób bierny nie różnicuje badanych kobiet i mężczyzn.
Słowa kluczowe: młodzi-starzy, wysiłek fizyczny, pomyślne starzenie się, IPAQ
Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz bezpłatnie artykuł w j. angielskim

Samoocena występowania dolegliwości bólowych kręgosłupa u personelu pielęgniarskiego i lekarzy

Ewa Puszczałowska-Lizis, Sabina Lizis, Dominik Szymański, Izabela Rutkowska


Ewa Puszczałowska-Lizis, Sabina Lizis, Dominik Szymański, Izabela Rutkowska – Self-assessment of back pain incidence in nursing staff and physicians. Fizjoterapia Polska 2023; 23(2); 48-54

DOI: https://doi.org/10.56984/8ZG0DF528

Streszczenie
Wstęp. Dolegliwości i choroby układu mięśniowo-szkieletowego dotyczące kręgosłupa stanowią problem medyczny, społeczny i ekonomiczny. Celem pracy była samoocena występowania dolegliwości bólowych kręgosłupa u personelu pielęgniarskiego i lekarzy.
Materiał i metody. Badaniami objęto 100 aktywnych zawodowo osób w wieku 40–50 lat, w tym 50 reprezentujących personel pielęgniarski i 50 lekarzy, którzy w ciągu 2 lat poprzedzających badania doznali dolegliwości bólowych kręgosłupa. Narzędzie badawcze stanowiła ankieta autorska oraz wskaźniki NDI i ODI. Obliczenia wykonano przy użyciu testów: U Manna-Whitneya i chi-kwadrat Pearsona.
Wyniki. U przedstawicieli obu zawodów medycznych dolegliwości bólowe kręgosłupa wystąpiły z podobną częstością w szyjnej i lędźwiowej części. Z opieki lekarskiej korzystało 48% personelu pielęgniarskiego i 46% lekarzy, a z rehabilitacji po około 80% respondentów.
Wnioski. Istnieje potrzeba upowszechniania programów profilaktyki bólów kręgosłupa wśród personelu pielęgniarskiego i lekarzy, co pozwoli na poprawę efektywności pracy.
Słowa kluczowe:
NRS, ODI, WHOQOL-BREF, kręgosłup, ból, sprawność funkcjonalna
Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz bezpłatnie artykuł w j. angielskim

Związki jakości życia z natężeniem dolegliwości bólowych i sprawnością funkcjonalną u kobiet i mężczyzn ze zmianami zwyrodnieniowymi lędźwiowej części kręgosłupa

Ewa Puszczałowska-Lizis, Dominik Szymański, Iwona Wawrzykowska, Sabina Lizis


Ewa Puszczałowska-Lizis, Dominik Szymański, Iwona Wawrzykowska, Sabina Lizis – Relationships between the quality of life and the intensity of pain and functional efficiency in women and men with degenerative changes in the lumbar spine. Fizjoterapia Polska 2023; 23(1); 68-73

DOI: https://doi.org/10.56984/8ZG07B93B

Streszczenie

Wstęp. Dolegliwości bólowe kręgosłupa stanowią poważny problem medyczny i społeczny. Celem pracy były związki jakości życia z natężeniem dolegliwości bólowych i sprawnością funkcjonalną u kobiet i mężczyzn ze zmianami zwyrodnieniowymi lędźwiowej części kręgosłupa.
Materiał i metody. Badaniami objęto 53 kobiety i 52 mężczyzn, którzy z powodu przewlekłych dolegliwości bólowych lędźwiowej części kręgosłupa na podłożu zmian zwyrodnieniowych zostali zakwalifikowani na terapię w Samorządowym Ośrodku Zdrowia w Miedzianej Górze. Narzędzia badawcze stanowiła skala NRS, wskaźnik ODI i skrócona wersja ankiety WHOQOL-BREF. Do analizy wyników wykorzystano testy U Manna-Whitneya, chi-kwadrat oraz korelację rang Spearmana.
Wyniki. Odnotowano statystycznie istotne międzypłciowe różnice w wartościach ODI odnoszących się do kategorii „pielęgnacja” (p = 0,046). U mężczyzn wystąpiły statystycznie istotne związki budowy ciała z wartościami WHOQOL-BREF w domenie somatycznej (p = 0,012), psychologicznej (p = 0,007) i socjalnej (p = 0,022). U obu płci stwierdzono statystycznie istotne związki wartości NRS z ODI (p < 0,001). U kobiet notowano statystycznie istotne ujemne związki wartości NRS z domeną psychologiczną (p = 0,023), a u mężczyzn z domeną somatyczną (p < 0,001), psychologiczną (p = 0,006), socjalną (p = 0,013) i środowiskową (p < 0,001).
Wnioski. Pod względem sprawności funkcjonalnej mężczyźni odznaczają się większymi ograniczeniami w czynnościach związanych z pielęgnacją. U mężczyzn wzrostowi wartości wskaźnika BMI towarzyszy obniżenie jakości życia w domenach: somatycznej, psychologicznej i socjalnej. U obu płci wzrost natężenia dolegliwości bólowych kręgosłupa wpływa na pogorszenie sprawności funkcjonalnej. U kobiet wzrost natężenia dolegliwości bólowych powoduje obniżenie jakości życia w domenie psychologicznej, a u mężczyzn w somatycznej, psychologicznej, socjalnej i środowiskowej.

Słowa kluczowe:
NRS, ODI, WHOQOL-BREF, kręgosłup, ból, sprawność funkcjonalna

Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz bezpłatnie artykuł w j. angielskim

Aktywność fizyczna osób reprezentujących różne grupy wiekowe, ze szczególnym uwzględnieniem mieszkańców Polski i Słowacji

Sabina Lizis, Gabriela Škrečková


Sabina Lizis, Gabriela Škrečková – Physical activity of people representing various age groups, with particular emphasis on the inhabitants of Poland and Slovakia. Fizjoterapia Polska 2022; 22(3); 24-28

Streszczenie

Rozwój cywilizacji, postęp techniczny z jednej strony zapewnia człowiekowi wiele udogodnień, a z drugiej, ogranicza naturalną potrzebę ruchu. Uświadamianie znaczenia aktywności fizycznej w życiu człowieka może stanowić czynnik zapobiegający sedenteryjnemu stylowi życia. W pracy dokonano przeglądu piśmiennictwa na temat aktywności fizycznej, częstości jej podejmowania przez osoby reprezentujące różne grupy wiekowe, ze szczególnym uwzględnieniem mieszkańców Polski i Słowacji. Przegląd publikacji naukowych wskazuje, że aktywność fizyczna stanowi jeden z najważniejszych czynników warunkujących zdrowie, dlatego należy dbać o jej podejmowanie na każdym etapie życia. Warto pamiętać o konieczności indywidualnego dostosowania rodzaju i intensywności aktywności fizycznej tak, aby była bezpieczna i dawała jak najwięcej korzyści zdrowotnych.
Aktywność fizyczna podejmowana od najmłodszych lat oraz związane z tym pozytywne doświadczenia, kształtują nawyki sprzyjające zachowaniu zdrowego stylu życia w późniejszych okresach życia. Istnieje potrzeba podejmowania działań ukierunkowanych na popularyzowanie aktywności fizycznej, jako jednego z elementów zdrowego stylu życia.

Słowa kluczowe:
rekreacja, zdrowie psychofizyczne, edukacja zdrowotna

Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz bezpłatnie artykuł w j. angielskim

Wpływ wybranych czynników na stopień niesprawności wynikającej z dolegliwości bó-lowych szyjnej i lędźwiowej części kręgosłupa u lekarzy dentystów

Ewa Puszczałowska-Lizis, Izabela Zbrońska, Wioletta Mazur, Sabina Lizis

E. Puszczałowska-Lizis, I. Zbrońska, W. Mazur, S. Lizis – Influence of chosen factors on the degree of disability resulting from pain in the cervical and lumbar spine among dentists. Fizjoterapia Polska 2021; 21(4); 104-115

Streszczenie
Wstęp. Lekarze dentyści z uwagi na specyfikę pracy zawodowej, polegającą między innymi na długotrwałym przebywaniu w statycznej pozycji siedzącej, częstym pochylaniu i rotacji tułowia, powtarzanych sekwencjach ruchów, zaliczają się do grupy ryzyka schorzeń układu mięśniowo-szkieletowego, które z czasem mogą prowadzić do niesprawności. Cel pracy stanowiła ocena wpływu wybranych czynników na stopień niesprawności wynikającej z dolegliwości bólowych szyjnej i lędźwiowej części kręgosłupa u osób wykonujących zawód dentysty.
Materiał i metody. Analizie poddano wyniki sondażu diagnostycznego 97 aktywnych zawodowo lekarzy dentystów w wieku 30-40 lat, którzy w ciągu 2 lat poprzedzających badania doznali dolegliwości bólowych kręgosłupa. Narzędzie badawcze stanowiła ankieta autorska oraz wskaźniki niesprawności w bólach szyjnej (NDI, ang. Neck Disability Index) i lędźwiowej (ODI, ang. Oswestry Distability Index) części kręgosłupa. Obliczenia wykonano przy użyciu testu U Manna-Whitney’a i korelacji rang Spearmana.
Wyniki. Zaledwie 4% dentystów deklarowało rzetelne przestrzeganie zasad ergonomii pracy, a 72% respondentów podejmowało aktywność fizyczną w czasie wolnym. Nie stwierdzono statystycznie istotnych związków między wiekiem, budową ciała, stażem pracy w zawodzie dentysty i dzienną liczbą godzin pracy a stopniem niesprawności określonym na podstawie kwestionariuszy ODI i NDI. Praca z dostępu bocznego lub tylnego, podejmowanie aktywności fizycznej, korzystanie z zabiegów fizjoterapeutycznych nie stanowiły czynników różnicujących poziom niesprawności badanych osób.
Wnioski. Istnieje potrzeba tworzenia programów upowszechniających potrzebę rzetelnego przestrzegania zasad ergonomii pracy w zawodzie dentysty, jak również wdrażania nowych koncepcji organizacji pracy w odniesieniu do badanej grupy zawodowej.
Słowa kluczowe:
polityka zdrowotna, medycyna pracy, ergonomia pracy
Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz bezpłatnie artykuł w j. angielskim

Efekty terapii dzieci z zaburzeniami rozwoju psychomotorycznego w systemie Nauczania Kierowanego

Ewa Puszczałowska-Lizis, Izabela Zbrońska, Małgorzata Słomiana, Sabina Lizis

Ewa Puszczałowska-Lizis, Izabela Zbrońska, Małgorzata Słomiana, Sabina Lizis – Effects of therapy of children with psychomotor development disorders in the Conductive Education system. Fizjoterapia Polska 2021; 21(1); 106-111

Streszczenie
Wstęp. Dzieci z opóźnieniem rozwoju psychomotorycznego wymagają wyspecjalizowanych, interdyscyplinarnych, skoordynowanych oddziaływań rewalidacyjno-terapeutycznych, skoncentrowanych na wyrównaniu braków rozwojowych lub ich kompensacji. Celem pracy była ocena wpływu 3-miesięcznej terapii w systemie Nauczania Kierowanego na samodzielność, mobilność i funkcje społeczne dzieci z opóźnieniem psychomotorycznym.
Materiał i metody. Badaniami objęto 80 dzieci w wieku 6 lat, z opóźnieniem psychomotorycznym. Narzędzie badawcze stanowiła Pediatryczna Ocena Wykazu Niepełnosprawności.
Wyniki. Stwierdzono statystycznie istotne wewnątrzgrupowe różnice w wynikach badań I–II, odnoszących się do kategorii: samodzielność, mobilność i funkcje społeczne. Nie odnotowano statystycznie istotnych międzygrupowych rozbieżności pod względem zakresu poprawy (różnic w wynikach badania II w stosunku do badania I).
Wnioski. Trzymiesięczna terapia dzieci z zaburzeniami rozwoju psychomotorycznego w systemie Nauczania Kierowanego wpłynęła na poprawę w kategoriach: samodzielność, mobilność i funkcje społeczne. Zakres poprawy był porównywalny do rezultatów postępowania terapeutycznego, realizowanego na Dziennym Oddziale Neurorehabilitacji.
Słowa kluczowe:
samodzielność, mobilność, funkcje społeczne, fizjoterapia, rewalidacja
Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz bezpłatnie artykuł w j. angielskim

Możliwości zastosowania neurofeedbacku w terapii osób z ADHD

Sabina Lizis, Miloslav Gajdoš

Sabina Lizis, Miloslav Gajdoš – Possibilities of neurofeedback application in the treatment of people with ADHD. Fizjoterapia Polska 2021; 21(1); 14-19

Streszczenie
W pracy dokonano przeglądu doniesień naukowych poświęconych skuteczności terapii neurofeedback u osób ze zdiagnozowanym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). Przegląd obejmował analizę publikacji na temat wpływów i efektów terapii. Wyboru publikacji dokonano przeszukując bazy danych PubMed i Scopus. Analiza artykułów indeksowanych w wymienionych bazach pozwala twierdzić, że badania nad skutecznością tej metody terapii prowadziło wielu autorów. W licznych artykułach wykazano, że neurofeedback stanowi skuteczną, dodatkową lub alternatywną metodę terapii osób z ADHD, prowadzącą między innymi do poprawy zachowania, koncentracji uwagi, podniesienia Ilorazu Inteligencji IQ. Pozytywne efekty wskazują na przydatność tej metody, jako głównej lub pomocniczej w terapii osób z ADHD. Wskazuje to na potrzebę jej włączania do kompleksowych działań neurorehabilitacyjnych, a przyszłe wysiłki powinny koncentrować się na opracowaniu i wdrażaniu standardowych protokołów neurofeedback, w celu zapewniania odpowiednich warunków terapii i optymalizacji klinicznie istotnych efektów. Zdaniem niektórych autorów część badań nad skutecznością neurofeedbacku zawiera niedostatki metodologiczne, polegające na nieuwzględnianiu grupy kontrolnej, komponowaniu mało licznych lub niejednorodnych grup pacjentów, braku losowego doboru do badanych grup i wielu innych ograniczeń. Dlatego w celu dalszej, dokładnej kontroli efektów potrzebne są nowe badania, a w ich planowaniu i realizacji należy uwzględniać odpowiednie podejście metodologiczne.
Słowa kluczowe:
neurofeedback, neuromodulacja, ADHD
Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz bezpłatnie artykuł w j. angielskim

Postawy uczniów szkół ponadgimnazjalnych wobec osób z niepełnosprawnością

Ewa Puszczałowska-Lizis, Sylwia Kędzior, Izabela Zbrońska, Sabina Lizis

E. Puszczałowska-Lizis, S. Kędzior, I. Zbrońska, S. Lizis – Attitudes of high school students towards people with disabilities. Fizjoterapia Polska 2020; 20(4); 144-153

Streszczenie

Wstęp. Postawa społeczna to względnie trwały układ przekonań, emocji, uczuć i zachowań w odniesieniu do danego obiektu / osoby, będący efektem oddziaływań, jakim człowiek jest poddawany przez całe swoje życie. Celem pracy była ocena postaw młodzieży szkół ponadgimnazjalnych wobec osób z niepełnosprawnością.
Materiał i metody. Sondażem diagnostycznym z wykorzystaniem ankiety autorskiej i Skali Postaw Wobec Osób Niepełnosprawnych w szkołach ponadgimnazjalnych objęto 287 uczniów, w tym 122 kobiety i 165 mężczyzn. Analizę wyników wykonano przy użyciu testów: chi-kwadrat, U Manna–Whitneya, ANOVA Kruskala–Wallisa, post-hoc porównań wielokrotnych.
Wyniki. Stwierdzono statystycznie istotne zależności między płcią a częstością zachowań typu ironizowanie i drwiny pod adresem osób z niepełnosprawnością (p < 0,001) oraz uczestnictwem w akcjach na rzecz niepełnosprawnych (p < 0,001). Płeć różnicowała stosunek do akcji charytatywnych na rzecz osób z niepełnosprawnością (p < 0,001), a typ szkoły dywersyfikował postawy młodzieży ponadgimnazjalnej wobec niepełnosprawnych (p = 0,003).
Wnioski. Mężczyźni częściej ironizują i kierują drwiny pod adresem osób z niepełnosprawnością. Kobiety mają lepszy stosunek do akcji charytatywnych na rzecz niepełnosprawnych i częściej w nich uczestniczą. Uczniowie liceów prezentują zdecydowanie bardziej pozytywne postawy niż reprezentanci szkół zawodowych i techników.

Słowa kluczowe:
wpływy społeczne, stereotypy, odrzucenie, akceptacja, socjalizacja
Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz bezpłatnie artykuł w j. angielskim

Sytuacja matek wychowujących dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w odniesieniu do wybranych czynników społeczno-demograficznych i klinicznych

Ewa Puszczałowska-Lizis, Aleksandra Rokosz, Izabela Zbrońska, Sabina Lizis

E. Puszczałowska-Lizis, A. Rokosz, I. Zbrońska, S. Lizis –The situation of mothers raising children with intellectual disabilities in relation to selected sociodemographic and clinical factors. Fizjoterapia Polska 2020; 20(2); 110-124

Streszczenie
Wstęp. Diagnoza niepełnosprawności intelektualnej dziecka może wyzwalać u rodziców różne emocje, w konsekwencji których rodzina może ulec wzmocnieniu i zjednoczeniu lub osłabieniu i destabilizacji. Cel pracy stanowiła ocena sytuacji matek wychowujących dzieci z niepełnosprawnością w zależności od ich wieku, środowiska zamieszkania, poziomu wykształcenia oraz stopnia niepełnosprawności intelektualnej dziecka.
Materiał i metody. Analizie testem chi-kwadrat poddano wyniki 103 ankiet pochodzących z sondażu diagnostycznego, wykonanego w placówkach rewalidacyjno-wychowawczych wśród matek dzieci z niepełnosprawnością intelektualną.
Wyniki. Stwierdzono statystycznie istotne zależności między wiekiem matek a wybieranymi dla dzieci formami edukacji (p = 0,021) i rodzajem zajęć dodatkowych (p = 0,015). Poziom wykształcenia matek wykazywał zależności z rodzajem źródeł informacji o specyfice zaburzeń dziecka (p = 0,043), a stopień niepełnosprawności dziecka z częstością otrzymywania wsparcia od bliskich (p = 0,038), korzystania z instytucjonalnej pomocy materialnej (p = 0,002), rodzajem czynników, które najtrudniej zaakceptować (p = 0,021) i uczuciami na temat przyszłości dzieci (p = 0,002).
Wnioski. Wiek matek determinuje formy edukacji i rodzaj zajęć dodatkowych. Środowisko zamieszkania nie warunkuje sytuacji rodzin wychowujących dziecko z niepełnosprawnością intelektualną. Poziom wykształcenia matek determinuje częstość korzystania ze źródeł informacji o specyfice zaburzeń dziecka. Stopień niepełnosprawności intelektualnej dziecka determinuje częstość, z jaką matki mogą liczyć na wsparcie bliskich, częstość korzystania z pomocy materialnej świadczonej przez instytucje, jak również najtrudniejsze do zaakceptowania czynniki oraz uczucia na temat przyszłości.

Słowa kluczowe:
niepełnosprawność, wsparcie, akceptacja, edukacja

Pobierz/Download/下載/Cкачиваете Pobierz bezpłatnie artykuł w j. angielskim