Professor Andrzej Zembaty

Sławomir Jandziś, Marek Woszczak, Marek Kiljański, Renata Szczepaniak

FP 2013; 13(4); 57-59

Streszczenie
Rocznica 50-lecia zorganizowanej działalności fizjoterapeutów w Polsce to okazja do przedstawienia sylwetki jednego z wybitnych przedstawicieli naszego zawodu prof. dra hab. Andrzeja Zembatego. Urodził się on 21 kwietnia 1935 roku w Jaśle w rodzinie inteligenckiej. Matka był nauczycielką, ojciec ukończył wydział prawa UJ i pracował jako sędzia w Jaśle a następnie Sanoku. Andrzej Zembaty po zdaniu matury w liceum sanockim rozpoczął studia w warszawskiej AWF, które ukończył w 1958 roku. W 1960 roku rozpoczął pracę fizjoterapeuty w Stołecznym Centrum Rehabilitacji Schorzeń Narządu Ruchu w Konstancinie oraz w 1964 roku jako nauczyciel zawodu w Medycznym Studium Zawodowym w Konstancinie. W 1972 roku, na wniosek prof. Mariana Weissa, dyrektora STOCER i kuratora Zakładu Rehabilitacji w warszawskim AWF-e został zatrudniony na stanowisku starszego asystenta w tymże zakładzie. Powrócił więc na uczelnię, z którą związał większość swojego życia zawodowego. Pełnił w niej następujące funkcję: 1979 – kierownik Zakładu Rehabilitacji Ruchowej, 1982 – pełnomocnik Rektora ds. Powołania Wydziału Rehabilitacji, 1983 – z-ca dyr. Instytutu Nauk Biologicznych, 1984 – 1987- prodziekan ds. studenckich i organizacyjnych w nowo powołanym Wydziale, 1987 – 1990- prodziekan ds. dydaktyki. Ostatnim miejscem działalności zawodowo-dydaktycznej przed przejściem na emeryturę w 1999 roku była AWF w Katowicach, gdzie Profesor kierował Zakładem Kinezyterapii

Słowa kluczowe:
rehabilitacja lecznicza, fizjoterapeuci, historia rehabilitacji


Abstract

The 50th anniversary of the organized activity of physiotherapists in Poland is an opportunity to present the figure of one of the eminent representatives of our profession, prof. Andrzej Zembaty, PhD. He was born on April 21, 1935 in Jasło to an intelligentsia family. The mother was a teacher, my father graduated from the Jagiellonian University law department and worked as a judge in Jasło and then Sanok. Andrzej Zembaty, after passing the final exams at the high school in Sanok, he began studies at the University of Physical Education in Warsaw, which he graduated in 1958. In 1960, he started working as a physiotherapist at the Metropolitan Rehabilitation Center for Motion Disorders in Konstancin and in 1964 as a teacher of the profession at the Medical Vocational College in Konstancin. In 1972, at the request of prof. Marian Weiss, director of STOCER and curator of the Rehabilitation Department at the University of Physical Education in Warsaw, was employed as a senior assistant at the same facility. He returned to the university, with whom he associated most of his professional life. He held the following function: 1979 – head of the Department of Movement Rehabilitation, 1982 – Rector’s representative for the appointment of the Rehabilitation Department, 1983 – deputy director. Institute of Biological Sciences, 1984 – 1987 – vice-dean for student and organizational affairs at the newly appointed Faculty, 1987 – 1990 – vice-dean for didactics. The last place of professional and didactic activity before retiring in 1999 was the University of Physical Education in Katowice, where the Professor headed the Kinesitherapy Unit.

Key words:
Therapeutic rehabilitation, physiotherapists, rehabilitation history

Pobierz/Download Pobierz artykuł w j. polskim/Available only Polish version

The effects of health resort treatment on hand function in female rheumatoid arthritis patients

Ewa Puszczałowska-Lizis, Paulina Murdzyk, Sławomir Jandziś, Marek Kiljański

E. Puszczałowska-Lizis, P. Murdzyk, S. Jandziś, M. Kiljański – The effects of health resort treatment on hand function in female rheumatoid arthritis patients; Fizjoterapia Polska 2018; 18(1); 74-82

Streszczenie

Wstęp. Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), to ogólnoustrojowa, przewlekła choroba tkanki łącznej o podłożu immunologicznym. Typowe dla schorzenia zapalenia stawów, głównie rąk prowadzą do osłabienia chwytu i ubytków funkcji manipulacyjnej, co w wielu przypadkach utrudnia codzienne funkcjonowanie i powoduje zależność od otoczenia. Celem pracy była ocena efektów terapii uzdrowiskowej w aspekcie poprawy funkcji ręki u kobiet z RZS na tle grupy porównawczej pacjentek usprawnianych w warunkach ambulatoryjnych.
Materiał i metody. Dwukrotnym badaniem objęto 120 kobiet z RZS w wieku 35-45 lat, w tym 60 pacjentek usprawnianych w Szpitalu Uzdrowiskowym „Ziemowit” w Rymanowie-Zdroju i 60 pacjentek poddanych terapii w warunkach ambulatoryjnych w Zakładzie Medycyny Pracy NZOZ w Sanoku. Przeprowadzono badanie chwytu szczypcowego i chwytu klucza oraz test Grinda. Do analiz wykorzystano test Wilcoxona i nieparametryczny test niezależności Chi-kwadrat Pearsona.
Wyniki. Po zakończeniu terapii w obu grupach uległa zwiększeniu liczba kobiet, które były w stanie poprawnie wykonać chwyt szczypcowy i chwyt klucza a w teście Grinda nie odczuwały bólu w okolicy stawu nadgarstkowo-śródręcznego kciuka. Stwierdzono również statystycznie istotny, wskazujący na poprawę wzrost wartości punktowych (zgodnie z przyjętym systemem „0-1”) odnoszących się do poszczególnych testów.
Wnioski. Kompleksowe postępowanie w leczeniu uzdrowiskowym i terapia w warunkach ambulatoryjnych w podobnym stopniu wpływają na poprawę parametrów funkcjonalnych ręki u pacjentek z RZS.

Słowa kluczowe:

choroby reumatyczne, ograniczenia funkcjonalne, rehabilitacja

Abstract

Introduction. Rheumatoid arthritis (RA) is a systemic, chronic, immune-mediated disease of connective tissue. The disease mostly affects the hand joints, leading to weaker hand grip and functional limitations, which in many cases hinders everyday functioning and makes the patients dependent on the assistance of others. The aim of this study was to evaluate the effects of health resort treatment on improving hand function in female RA patients in comparison with a group of female patients receiving ambulatory treatment.
Materials and methods. The study included a group of 120 women between 35 and 45 years of age suffering from RA, 60 of which were rehabilitated in the “Ziemowit” Health Resort in Rymanów-Zdrój. The other 60 female patients received ambulatory care in the Occupational Health Center in Sanok. Both pinch grip and key grip tests were performed as well as the Grind test. The analyses were conducted with the aid of the Wilcoxon test and the Pearson non-parametric chi-square test of independence.
Results. After the treatment was completed, the number of women who were capable of correctly performing the pinch and key grips and did not feel pain in the carpometacarpal joint of thumb in the Grind test increased in both groups. A statistically significant increase in the scores (in accordance with the adopted binary system) of the respective tests, which indicates an improvement in the outcome measures, was also observed.
Conclusions. The comprehensive health resort treatment and ambulatory care have similar effects on the improvement of hand function parameters in female RA patients.

Key words:

rheumatic diseases, functional limitations, rehabilitation

Pobierz/Download Pobierz artykuł w j. angielskim / Available only English version

Dr Teodor Bakody prekursorem szwedzkiej gimnastyki leczniczej w Polsce / Precursory activity of Teodor Bakode, PhD on the field of Swedish remedial gymnastics in Lvov within (1856-1861)

Sławomir Jandziś, Ewa Puszczałowska-Lizis, Marek Kiljański,
Maciej Łuczak

FP 2017; 17(3); 104-111

Streszczenie

Autor na podstawie analizy materiałów źródłowych zawartych w XIX-wiecznych czasopismach medycznych i prasie codziennej oraz w oparciu o nieliczne opracowania przedstawił działalność w zakresie fizjoterapii jaką prowadził dr med. Teodor Bakody we Lwowie w latach 1856-1861. Z wniosków wynikających z dokonanej analizy wynika jednoznacznie, że w założonych przez siebie zakładach gimnastycznych jako pierwszy na ziemiach polskich wprowadził szwedzki system gimnastyczny opracowany przez P. Linga. Zastosował go również w leczeniu pacjentów w Zakładzie Wodoleczniczym Kisielka we Lwowie. W opracowaniu przedstawiono publikacje dr. T. Bakody, w których przybliżał społeczeństwu korzyści wynikające z zastosowania gimnastyki szwedzkiej w leczeniu i profilaktyce wielu chorób. Pochodzący z Węgier dr Teodor Bakody jest prekursorem szwedzkiej gimnastyki leczniczej w Polsce. Wprowadził ją bowiem 36 lat wcześniej, niż uznawana powszechnie za założycielkę pierwszego zakładu gimnastyki szwedzkiej Helena Kuczalska.

Słowa kluczowe:
Szwedzka gimnastyka lecznicza, Teodor Bakody, historia fizjoterapii w Polsce

Abstract

On the base of source materials included in XIX century professional medical journals and daily press as well as few elaborations, the author presented the activity of Teodor Bakode, PhD on the field of physiotherapy in Lvov within 1856-1861. From conducted analysis it results unequivocally that he was a precursor of Swedish gymnastics system (elaborated by P. Ling) introduced on Polish land. He also used the system during treatment of patients in “Kisielka” Hydropathic Institute in Lvov. In the paper, there are presented publications of T. Bakode, in which he underlined all the profits resulting from using Swedish gymnastics in treatment and prevention activities. Teodor Bakode coming from Hungary, is a precursor of Swedish remedial gymnastics in Poland. He introduced it 36 years earlier than Helena Kuczalska who is popularly seen as initiator of the first institute of Swedish gymnastics in Poland.

Key words:

Swedish medical gymnastics, Teodor Bakody, history of Polish physiotherapy

Pobierz/Download Pobierz artykuł w j. angielskim/Available only English version

Oryginalna metoda przyrodolecznicza doktora Apolinarego Tarnawskiego stosowana w Zakładzie w Kosowie w latach 1893-1939 / The original naturopathy treatment method practiced by doctor Apollinary Tarnawski in Kosovo during the period 1893-1939

Sławomir Jandziś, Andżelika Pleśniak, Stanisław Zaborniak,
Marek Kiljański

FP 2015; 15(1); 74-80

Streszczenie
Artykuł powstał w wyniku analizy materiałów źródłowych, które stanowiły m.in.: akta uzdrowisk galicyjskich, informacje pochodzące z przewodników, broszurek reklamowych, prasy codziennej i medycznej doby galicyjskiej. Celem opracowania było przedstawienie oryginalnej metody przyrodoleczniczej dr. Apolinarego Tarnawskiego, którą w/w stosował w latach 1893-1939 we własnym zakładzie w Kosowie Huculskim. Zarówno metoda oraz jej źródła stanowią oryginalne opracowanie, z którego mogą korzystać zainteresowani problemem ewolucji fizjoterapii i medycyny fizykalnej.
System leczniczy dr. A. Tarnawskiego opierał się na stosowaniu ruchu na świeżym powietrzu w postaci gimnastyki (szczególnie oddechowej), pieszych wycieczek, sportów oraz pracy fizycznej w ogrodzie. Uzupełnieniem wspomnianej terapii były zabiegi wodne oparte na metodzie Kneippa, inhalacje, kuracje pitne, a także kąpiele słoneczne i powietrzne. Nie mniej ważnym czynnikiem leczniczym była jarska dieta, a nawet głodówka. W lecznicy obowiązywał zakaz używania papierosów, alkoholu, a leki stosowano jedynie w szczególnych przypadkach. Przewodnią ideą metody dr. A. Tarnawskiego było nie tylko leczenie, ale także edukacja społeczeństwa w zakresie prowadzenia zdrowego i higienicznego trybu życia. Metoda dr. A. Tarnawskiego cieszyła się ogromną popularnością w Polsce i ściągała do Zakładu wiele wybitnych postaci: artystów, pisarzy, profesorów, dziennikarzy a nawet duchowieństwo.
Dr A. Tarnawski na podstawie własnej wiedzy, założeń ideologicznych, doświadczeń wyniesionych z podróży po krajowych i zagranicznych lecznicach opracował oryginalną metodę, dzięki której należy go zaliczyć do prekursorów nowoczesnego przyrodolecznictwa, profilaktyki szkodliwości cywilizacyjnych a także rehabilitacji geriatrycznej w Polsce. Pomimo upływu wielu lat założenia metody nadal nie straciły na aktualności.

Słowa kluczowe:
historia medycyny, fizjoterapia, gimnastyka lecznicza, medycyna fizykalna


Abstract

This article is a result of the analysis of source materials which were, among others, files of Galicia spas, information from tourist guides, advertising brochures, as well as daily and medical publications of the Galician period. The aim of the study was to present the original method of naturopathy applied by dr Apollinary Tarnavski in the years 1893-1939 in his own clinic in Hutsul-Kosovo. Both the method and its foundations are original and can be used by those interested in the problem of the evolution of physiotherapy and physical medicine.
Dr A. Tarnavski’s healing system was based on the use of outdoor activity in the form of gymnastics (especially respiratory), hiking, sports and physical work in the garden. This therapy was supplemented by water treatments based on the Kneipp method, inhalation, drinking procedures, as well as sun and air bathing. No less important factor was the medicinal vegetarian diet and even starvation. Cigarettes and alcohol were banned in the clinic, and drugs were used only in special cases. The philosophy behind dr A. Tarnawski’s methods was not only treatment, but also teaching the people to lead a healthy and hygienic lifestyle. Dr A. Tarnavski’s method was enormously popular in Poland and drew to his clinic many eminent personalities, such as artists, writers, professors, journalists and even the clergy.
Based on his experience, ideological assumptions, the knowledge gained from his trips to the national and international clinics, dr A. Tarnavski developed an original method due to which he should be perceived as the precursor of modern naturopathy, he is also the precursor in the prevention of civilization hazards and geriatric rehabilitation in Poland. Despite the passing of many years, his methods are still valid.

Key words:
history of medicine, physiotherapy, healing gymnastics, physical medicine

Pobierz/Download Pobierz artykuł w j. angielskim/Download an English version

Analiza potencjalnych czynników ryzyka syndromu wypalenia zawodowego u fizjoterapeutów / The Analysis of Potential Risks Factors for Professional Burnout Syndrome in Physiotherapists

Ewa Puszczałowska-Lizis, Monika Niebieszczańska, Sławomir Jandziś, Marek Kiljański

FP 2015; 15(2); 68-80

Streszczenie
Cel pracy. Wypalenie zawodowe, określane jako psychiczne i emocjonalne wyczerpanie, charakteryzuje się utratą energii, zaangażowania w pracę, brakiem planów do realizacji na przyszłość. Celem pracy była analiza potencjalnych czynników warunkujących wypalenie zawodowe fizjoterapeutów.
Materiał i metody. Badaniami objęto 102 fizjoterapeutów zatrudnionych w placówkach leczniczych na terenie województwa podkarpackiego. Narzędzie badawcze stanowił Kwestionariusz Wypalenia Zawodowego Christiny Maslach według polskiej adaptacji Pasikowskiego. Obliczono podstawowe miary statystyki opisowej. Do oceny różnic w przeciętnym poziomie cechy liczbowej w więcej niż dwóch populacjach zastosowano analizę wariancji ANOVA Kruskala-Wallisa. W przypadku stwierdzenia statystycznie istotnych różnic wykonano test post-hoc porównań wielokrotnych. Do oceny różnic w przeciętnym poziomie cechy liczbowej w dwóch populacjach zastosowano test U Manna-Whitney’a.
Wyniki. Stwierdzono istotnie wyższe wartości ogólnego wskaźnika wypalenia zawodowego u fizjoterapeutów w wieku 35-40 lat (p=0,0078), aktywnych zawodowo ponad 10 lat (p=0,0026) i nie podejmujących aktywności fizycznej pozazawodowej (p=0,0004). Wartości wskaźnika określającego poziom satysfakcji zawodowej były istotnie niższe u fizjoterapeutów nie uczestniczących w kształceniu podyplomowym (p=0,0388).
Wnioski. Istnieje potrzeba podejmowania działań ukierunkowanych na wsparcie emocjonalne pracowników i pomoc w rozwiązywaniu problemów. Należy zachęcać fizjoterapeutów do systematycznego podnoszenia kwalifikacji oraz propagować zasadę dbałości o własną kondycję psychofizyczną poprzez podejmowanie aktywności fizycznej pozazawodowej.

Słowa kluczowe:
wyczerpanie emocjonalne, depersonalizacja, satysfakcja zawodowa,  fizjoterapeuci


Abstract

Aim. Burnout, defined as mental and emotional exhaustion, is characterized by the loss of energy, commitment to work and the lack of plans for  the future. The aim of the study was to analyze the potential determinants of professional burnout in the physiotherapists.
Material and methods. The study included 102 physiotherapists employed at the health-care centers in Podkarpacie Region. The research tool was a Maslach Burnout Inventory (MBI) adapted in Polish by Pasikowski. Basic measures of descriptive statistics were calculated. Kruskal-Wallis’s ANOVA analysis of variance was applied to evaluate differences in average numerical properties in more than two populations. In case of statistically significant differences were found in several groups, post-hoc test of multiple comparisons was performed. The differences in average numerical properties in two populations test were evaluated by means of Mann-Whitney U test.
Results. A significantly higher overall rate of burnout in the physiotherapists at the age of 35-40 years old was found  (p=0.0078), who were professionally active for over 10 years (p=0.0026), and did not take non-professional physical activity (p=0.0004). The determination of the value of the indicator of job satisfaction was significantly lower in physiotherapists not participating in postgraduate education (p=0.0388).
Conclusions. There is a need to take action aimed at emotional support of the workers and help to solve problems. Physio-therapists should be encouraged to improve systematically their skills and to promote the principle of caring for their physical fitness through physical activity  and activities not connected with their profession.

Key words:
emotional exhaustion, depersonalization, job satisfaction, physiotherapists

Pobierz/Download Pobierz artykuł w j. angielskim/Download an English version

Możliwości zastosowania dynamicznego plastrowania u kobiet po usunięciu węzłów chłonnych z powodu raka gruczołu piersiowego / Possible applications of dynamic taping in women after the removal of lymph nodes because of breast cancer

Anna Lipińska, Magdalena Lipińska-Stańczak, Paweł Macek, Renata Szczepaniak, Sławomir Jandziś, Zbigniew Śliwiński

FP 2015;15(4);16-31

Streszczenie
Wstęp. W Polsce i na świecie rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym wśród kobiet. Powikłania, występujące po zastosowanej terapii, obniżają jakość życia pacjentek. Jednym z wielu niekorzystnych skutków leczenia raka piersi jest obrzęk limfatyczny. Usunięcie węzłów chłonnych i uszkodzenie naczyń limfatycznych utrudnia transport wysokocząsteczkowych białek, jednocześnie wpływa na wzmożenie ciśnienia koloidoosmotycznego, zatrzymanie wody w przestrzeni międzytkankowej,  utratę napięcia naczyń limfatycznych oraz obniżenie ciśnienia hydrostatycznego. Nie leczony obrzęk limfatyczny wywołuje dolegliwości w postaci nawracających stanów zapalnych skóry, naczyń limfatycznych, co w znacznym stopniu ogranicza sprawność psychofizyczną chorych oraz sprzyja rozwojowi mięsaka limfatycznego kończyny górnej po stronie mastektomii. Jedną z metod leczenia lymphoedemy jest Kinesiology Taping. W Polsce coraz częściej używa się terminu dynamiczne plastrowanie. Zastosowanie tej metody powoduje, że w bezbolesny i naturalny sposób w organizmie pacjenta następują procesy lecznicze.
Cel pracy. Przedstawienie możliwości zastosowania technik limfatycznych dynamicznego plastrowania u kobiet po amputacji piersi oraz ocena wpływu zastosowanych aplikacji na wtórny obrzęk limfatyczny. Cel główny został zweryfikowany poprzez następujące hipotezy badawcze:
1.Aplikacje dynamicznego plastrowania zmniejszają obrzęk limfatyczny u kobiet po mastektomii.
2.Techniki metody Kinesiology Tapingu wpływają na zmianę zakresów ruchów  w stawach kończyny górnej.
Materiał i metody badawcze. Badanie wykonano w Zakładzie Rehabilitacji Świętokrzyskiego Centrum Onkologii w Kielcach. Grupa badana liczyła 73 pacjentki po mastektomii, u których stwierdzono wtórny obrzęk limfatyczny kończyny górnej. Objętość kończyn górnych był mierzony przy użyciu menzury wypełnionej wodą. Pomiary zakresów ruchu w stawach kończyn górnych były wykonywane za pomocą goniometru.                                                                                 Wyniki i wnioski. Analiza uzyskanych wyników wykazuje, że zastosowane aplikacje limfatyczne zmniejszają obrzęk limfatyczny,  zwiększają zakresy ruchu w stawach kończyny górnej po stronie operowanej oraz wspierają procesy lecznicze przyczyniając się do poprawy sprawności fizycznej i jakości życia.

Słowa kluczowe:
rak piersi, obrzęk limfatyczny, dynamiczne plastrowanie, Kinesiology Taping

Abstract
Introduction. In Poland and in the world breast cancer is the most frequent malignancy among women. Complications occurring after the applied therapy lower the quality of patients’ life. One of the many adverse effects of breast cancer treatment is lymphedema. Removal of lymph nodes and damage to lymphatic vessels make the transport of high-molecular proteins difficult, and at the same time, they have an influence on an increase in the colloid-osmotic pressure, water retention in the inter-tissue space, the loss of lymphatic vascular tone and reduction of the hydrostatic pressure. If not treated, lymphedema causes ailments in the form of recurrent inflammatory conditions of the skin, lymphatic vessels, which greatly reduces the patients’ psychophysical efficiency and promotes the development of lymphosarcoma of the upper limb on the side of mastectomy. One of the methods of lymphedema treatment is Kinesiology Taping. In Poland, the term dynamic taping is more and more frequently used. Application of this method causes that healing processes occur in the patient in a painless and natural way.
Aim. To present the possibilities of using lymphatic techniques of dynamic taping in women after mastectomy and to assess the impact of the applications on the secondary lymphedema.  The author decided to verify the main objective through the following research hypotheses:
1.Applications of dynamic taping reduce lymphedema in women after mastectomy.
2.Techniques of the Kinesiology Taping method influence the change of motion ranges in the joints of the upper limb.
Material and research methods. The study was performed in the Department of Rehabilitation of Holycross Cancer Centre in Kielce. The study group consisted of 73 patients after mastectomy diagnosed with secondary lymphedema of the upper limb. The volume of upper limbs was measured with the use of a measuring cylinder filled with water. Measurements of motion ranges in the joints of upper limbs were performed with the use of a goniometer.
Results and conclusions. Analysis of the results shows that the employed lymphatic applications reduce lymphedema, increase the range of motion in the joints of the upper limb on the operated side and promote healing processes, contributing to the improvement of physical efficiency and the quality of life.

Key words:
breast cancer, lymphedema, dynamic taping, Kinesiology Taping

Pobierz/Download Pobierz artykuł w j. angielskim/Download an English version