Oryginalna metoda przyrodolecznicza doktora Apolinarego Tarnawskiego stosowana w Zakładzie w Kosowie w latach 1893-1939 / The original naturopathy treatment method practiced by doctor Apollinary Tarnawski in Kosovo during the period 1893-1939

Sławomir Jandziś, Andżelika Pleśniak, Stanisław Zaborniak,
Marek Kiljański

FP 2015; 15(1); 74-80

Streszczenie
Artykuł powstał w wyniku analizy materiałów źródłowych, które stanowiły m.in.: akta uzdrowisk galicyjskich, informacje pochodzące z przewodników, broszurek reklamowych, prasy codziennej i medycznej doby galicyjskiej. Celem opracowania było przedstawienie oryginalnej metody przyrodoleczniczej dr. Apolinarego Tarnawskiego, którą w/w stosował w latach 1893-1939 we własnym zakładzie w Kosowie Huculskim. Zarówno metoda oraz jej źródła stanowią oryginalne opracowanie, z którego mogą korzystać zainteresowani problemem ewolucji fizjoterapii i medycyny fizykalnej.
System leczniczy dr. A. Tarnawskiego opierał się na stosowaniu ruchu na świeżym powietrzu w postaci gimnastyki (szczególnie oddechowej), pieszych wycieczek, sportów oraz pracy fizycznej w ogrodzie. Uzupełnieniem wspomnianej terapii były zabiegi wodne oparte na metodzie Kneippa, inhalacje, kuracje pitne, a także kąpiele słoneczne i powietrzne. Nie mniej ważnym czynnikiem leczniczym była jarska dieta, a nawet głodówka. W lecznicy obowiązywał zakaz używania papierosów, alkoholu, a leki stosowano jedynie w szczególnych przypadkach. Przewodnią ideą metody dr. A. Tarnawskiego było nie tylko leczenie, ale także edukacja społeczeństwa w zakresie prowadzenia zdrowego i higienicznego trybu życia. Metoda dr. A. Tarnawskiego cieszyła się ogromną popularnością w Polsce i ściągała do Zakładu wiele wybitnych postaci: artystów, pisarzy, profesorów, dziennikarzy a nawet duchowieństwo.
Dr A. Tarnawski na podstawie własnej wiedzy, założeń ideologicznych, doświadczeń wyniesionych z podróży po krajowych i zagranicznych lecznicach opracował oryginalną metodę, dzięki której należy go zaliczyć do prekursorów nowoczesnego przyrodolecznictwa, profilaktyki szkodliwości cywilizacyjnych a także rehabilitacji geriatrycznej w Polsce. Pomimo upływu wielu lat założenia metody nadal nie straciły na aktualności.

Słowa kluczowe:
historia medycyny, fizjoterapia, gimnastyka lecznicza, medycyna fizykalna


Abstract

This article is a result of the analysis of source materials which were, among others, files of Galicia spas, information from tourist guides, advertising brochures, as well as daily and medical publications of the Galician period. The aim of the study was to present the original method of naturopathy applied by dr Apollinary Tarnavski in the years 1893-1939 in his own clinic in Hutsul-Kosovo. Both the method and its foundations are original and can be used by those interested in the problem of the evolution of physiotherapy and physical medicine.
Dr A. Tarnavski’s healing system was based on the use of outdoor activity in the form of gymnastics (especially respiratory), hiking, sports and physical work in the garden. This therapy was supplemented by water treatments based on the Kneipp method, inhalation, drinking procedures, as well as sun and air bathing. No less important factor was the medicinal vegetarian diet and even starvation. Cigarettes and alcohol were banned in the clinic, and drugs were used only in special cases. The philosophy behind dr A. Tarnawski’s methods was not only treatment, but also teaching the people to lead a healthy and hygienic lifestyle. Dr A. Tarnavski’s method was enormously popular in Poland and drew to his clinic many eminent personalities, such as artists, writers, professors, journalists and even the clergy.
Based on his experience, ideological assumptions, the knowledge gained from his trips to the national and international clinics, dr A. Tarnavski developed an original method due to which he should be perceived as the precursor of modern naturopathy, he is also the precursor in the prevention of civilization hazards and geriatric rehabilitation in Poland. Despite the passing of many years, his methods are still valid.

Key words:
history of medicine, physiotherapy, healing gymnastics, physical medicine

Pobierz/Download Pobierz artykuł w j. angielskim/Download an English version